به نظر میرسد چین در حال جایگزین کردن محمولههای مختلشده نفت ونزوئلا با نفت خام روسیه است، نه با بشکههای ایرانی؛ این در حالی است که تهران تخفیفهای بیشتری ارائه میدهد.
بر اساس دادههای شرکت اطلاعات کالایی Kpler که در اختیار ایران اینترنشنال قرار گرفته، چین در ماه جاری به طور میانگین روزانه ۱.۱۳۸ میلیون بشکه نفت خام ایران را در بنادر خود تخلیه کرده است؛ رقمی که حدود ۱۱۵ هزار بشکه در روز کمتر از ژانویه است.
آمار جداگانه شرکت Vortexa نشان میدهد میانگین خرید نفت ایران توسط چین در این ماه اندکی بیش از ۱.۰۳ میلیون بشکه در روز بوده که نسبت به ژانویه کاهش ۲۲۰ هزار بشکهای را نشان میدهد.
این اختلال پس از محاصره دریایی نفتکشهای ونزوئلایی و بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور پیشین ونزوئلا، توسط کماندوهای آمریکایی در سوم ژانویه آغاز شد. در نتیجه، ارسال محمولهها به چین متوقف شد و چندین پالایشگر چینی خرید خود را به طور کامل تعلیق کردند.
دادههای Vortexa نشان میدهد نفت خام روسیه به سرعت این خلأ را پر کرده است.
در ماه جاری، چین به طور میانگین روزانه ۲.۰۷ میلیون بشکه نفت روسیه دریافت کرده که ۳۷۰ هزار بشکه در روز بیشتر از ژانویه است. قابل توجه آنکه این افزایش تقریباً معادل میانگین صادرات نفت خام ونزوئلا به چین در سال ۲۰۲۵ است و نشان میدهد جایگزینی تقریباً به صورت یکبهیک انجام شده است.
ثبات عرضه
کاهش تخلیه نفت خام ایران در حالی رخ داده که خبرگزاری رویترز گزارش داده ایران حتی تخفیفهای عمیقتری نسبت به روسیه به پالایشگران چینی پیشنهاد میدهد.
گفته میشود ایران در این ماه برای نفت خام سبک خود تخفیف ۱۰ تا ۱۱ دلار در هر بشکه ارائه میکند؛ رقمی معادل حدود ۱۶ درصد قیمت شاخص و مشابه تخفیفهای روسیه.
به نظر میرسد پکن با توجه به مسیر نامطمئن ایران در بحبوحه مذاکرات هستهای و سایه احتمال تشدید نظامی، ثبات عرضه را بر تفاوتهای جزئی قیمتی ترجیح میدهد.
پالایشگران کوچک و مستقل چین که به «تیپات» معروفاند، عملاً تنها خریداران نفت تحریمی ایران و ونزوئلا هستند. بخش قابل توجهی از صادرات نفت روسیه به چین نیز به همین پالایشگران اختصاص مییابد.
پالایشگاههای تیپات حدود ۲۰ درصد از کل واردات نفت خام چین را تشکیل میدهند. برخلاف پالایشگاههای بزرگ دولتی، آنها ظرفیت ذخیرهسازی راهبردی گستردهای ندارند و نمیتوانند بر موجودیهای داخلی بزرگ تکیه کنند یا ریسک اختلال ناگهانی در تأمین خوراک، مانند شوک عرضه ونزوئلا، را بپذیرند.
در چنین شرایطی، اتکا به تأمینکنندهای نسبتاً باثباتتر مانند روسیه از نظر تجاری امنتر از وابستگی به ایران به نظر میرسد؛ کشوری که در حال حاضر با تهدیدهای فزاینده اقدام احتمالی نظامی آمریکا روبهروست.
نزدیک به یکپنجم مصرف جهانی نفت خام از طریق تنگه هرمز منتقل میشود؛ گذرگاهی که تهران بارها هشدار داده در صورت وقوع جنگی گسترده ممکن است آن را ببندد.
سال گذشته، ایالات متحده ۸۴ درصد نفتکشهای درگیر در حمل نفت خام ایران را تحریم کرد. این اقدامات به کاهش تحویل نفت ایران به پالایشگران چینی در ماههای پایانی سال انجامید و این روند نزولی در سال جاری نیز ادامه یافته است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، فرمان اجراییای را امضا کرده که بر اساس آن در سال ۲۰۲۶ تعرفه ۲۵ درصدی بر شرکای تجاری ایران اعمال میشود. با توجه به اینکه چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار کالا به ایالات متحده صادر کرده، بعید است پکن تأثیر بالقوه چنین تهدیدهای تعرفهای را نادیده بگیرد.
مقاله اصلی در ایران اینترنشنال منتشر شده است.