آمارهای جدید گمرک چین نشان میدهد ایران در میان کشورهای منطقه، طی هفت ماه نخست سال ۲۰۲۶، بیشترین افت تجارت با چین را تجربه کرده است.
تجارت دوجانبه ایران و چین در فاصله ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۶ با ۵۷ درصد کاهش نسبت به مدت مشابه سال گذشته، به تنها ۲.۵۸ میلیارد دلار رسید.
عراق نیز افت شدیدی را در تجارت با چین ثبت کرد، در حالی که عمان به دلیل وابستگی کمتر به تنگه هرمز برای جریانهای تجاری خود، کمترین آسیب را از بسته شدن این مسیر توسط جمهوری اسلامی متحمل شد.
جزئیات آمار گمرک چین نکات قابلتوجهی را نشان میدهد. اگرچه واردات چین از عمان در هفت ماه نخست سال ۱۸ درصد کاهش یافت، اما صادرات چین به عمان در همین مدت ۶۸ درصد افزایش پیدا کرد. این افزایش نشان میدهد عمان بهطور فزایندهای بهعنوان یک مسیر جایگزین برای بخشی از صادرات چین به کشورهای عرب منطقه مورد استفاده قرار گرفته است.
تجارت میان ایران و عمان، همچنین سایر کشورهای حوزه خلیج فارس ــ به استثنای عراق ــ از زمان مسدود شدن تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی در اوایل ماه مارس، عملاً متوقف شده است.
گمرک چین واردات نفت از ایران را صفر گزارش میکند، زیرا نفت خام ایران اغلب پس از تغییر نام و برند، تحت نام کشورهای دیگر، بهویژه مالزی، صادر میشود. با این حال، دادههای کپلر نشان میدهد چین طی هفت ماه نخست ۲۰۲۶ بهطور متوسط ۱.۲۵ میلیون بشکه در روز نفت از ایران خریداری کرده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۲ درصد کاهش دارد.
دادههای کپلر همچنین از افت بسیار شدیدتر خرید نفت ایران در ماههای اخیر حکایت دارد. از ابتدای ژوئیه تا این هفته، میانگین خرید روزانه نفت خام ایران توسط چین به حدود ۵۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است.
آمار گمرک چین همچنین نشان میدهد واردات نفت این کشور از سایر کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله عمان، در هفت ماه نخست ۲۰۲۶ بهطور متوسط حدود ۲.۹۷ میلیون بشکه در روز بوده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۸ درصد کاهش نشان میدهد.
با این حال، روند طی ماههای اخیر تغییر کرده است. در حالی که خرید نفت چین از ایران همچنان کاهش یافته، خرید نفت خام از سایر تولیدکنندگان خلیج فارس طی دو ماه گذشته افزایش پیدا کرده است.
این دادهها از یک تغییر گستردهتر در مسیرهای تجاری و جریانهای انرژی منطقه حکایت دارند: ایران در حال از دست دادن جایگاه خود در تجارت مرتبط با چین است، زیرا شرکتها و خریداران انرژی بهطور فزایندهای مسیرهای تجاری و جریانهای نفتی خود را به سمت مسیرهای جایگزین و تأمینکنندگان دیگر در اطراف خلیج فارس تغییر میدهند.