İranın Ali Rəhbəri Əli Xamenei son etirazları ABŞ prezidentini “razı salmaq” istəyən “vandalların işi” kimi təqdim edərək rədd edib. O, İslam Respublikasının “geri çəkilməyəcəyini” israrla vurğulayır. Təhlükəsizlik qüvvələrinin zəifləyəcəyi təqdirdə ölkədən qaçmaq üçün fövqəladə planının ola biləcəyinə dair təsdiqlənməmiş xəbərlər dolaşsa da, artıq daha aydın və sənədlərlə təsdiqlənən bir çıxış prosesi gedir — hava limanları ilə deyil, maliyyə kanalları vasitəsilə.
IOD-un Mərkəzi Bank məlumatlarına əsaslanan təhlili göstərir ki, 2015-ci ildən 2025-ci ilin yazına qədər kapital hesabı üzrə ölkədən 145 milyard dollar çıxıb — bu da eyni dövrdə İranın ümumi neft gəlirlərinin 40 faizinə bərabərdir. Təkcə 2025-ci ilin yazında kapital hesabında 9 milyard dollarlıq kəsir qeydə alınıb. Bu temp davam edərsə, cari ildə kapital axını 36 milyard dollara çata bilər ki, bu da İranın illik neft gəlirinə demək olar ki, bərabərdir. Bu, 2022-ci ilin “Qadın, Həyat, Azadlıq” etirazlarından bəri ən gərgin mütləvi aksiyalar fonunda baş verən, İran tarixindəki ən iri kapital qaçışlarından biri ola bilər.
Rəsmilər tez-tez hər şeyi xarici planların üzərinə atırlar. Lakin kapital hesabı problemin daxildən qaynaqlandığını göstərir. İranın real özəl sektoru xarici ticarətin cəmi 15 faizini təşkil etdiyindən, bu miqyasda kapital çıxışı rejimə yaxın şəxsləri və kvazi-dövlət şəbəkələrini əsas hərəkətverici qüvvələr kimi ön plana çıxarır.
Hazırkı etiraz dalğası 27 dekabr 2025-ci ildə, dolların 145 min tüməni keçməsi ilə başladı. Tehranın Ələddin, Çarsu və digər mərkəzi bazarlarında dükan sahibləri mağazalarını bağladılar — bu addım tezliklə digər şəhərlərə də yayıldı. Ardınca yoxsulluq, korrupsiya və diktaturaya qarşı şüarlarla müşayiət olunan toqquşmalar baş verdi.
İslam Respublikası hələ də təhlükəsizlik qüvvələrinə nəzarət edir. Lakin kapital qaçışı hər hansı ölçüdürsə, İranın varlı təbəqəsi arasında etimad artıq səssiz, ardıcıl və sərt valyuta ilə ölçülən şəkildə yoxa çıxıb.
Məqalə Iran Open Data-da dərc olunub.