دادههای جدید گمرک چین نشان میدهد صادرات نفت کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به این کشور در ماه اکتبر تقریباً به سطح مدت مشابه پارسال بازگشته است؛ این در حالی است که فروش نفت ایران به چین متوقف شده است. حتی صادرات نفت عربستان و قطر به چین از سطح اکتبر سال گذشته نیز فراتر رفته است.
اما در میان آمارهای گمرکی چین، یک رقم بیش از همه جلب توجه میکند: سقوط ۸۴ درصدی واردات نفت از مالزی.
طی سالهای گذشته گزارشهای متعددی درباره تغییر برند نفت ایران و فروش آن به چین تحت عنوان نفت مالزی برای دور زدن تحریمهای بینالمللی منتشر شده است. شرکت اطلاعات انرژی کپلر نیز پیشتر تأیید کرده بود که بخش قابلتوجهی از نفت وارداتی چین با مبدأ مالزی، در واقع نفت ایران بوده است.
بر اساس دادههای کپلر، چین در اکتبر پارسال روزانه بهطور متوسط یک میلیون و ۱۵۳ هزار بشکه نفت ایران دریافت کرده بود که بخش اعظم آن با عنوان نفت مالزی به پالایشگاههای چینی تحویل شده بود.
گزارشها حاکی است که جمهوری اسلامی برای تغییر برند و فروش نفت خود از این مسیر، حدود ۱۰ تا ۱۱ دلار به ازای هر بشکه تخفیف میداد.
آمار گمرک چین نشان میدهد این کشور در اکتبر پارسال روزانه بهطور متوسط یک میلیون و ۱۱۳ هزار بشکه نفت با مبدأ مالزی وارد کرده بود؛ اما این رقم در اکتبر امسال با سقوطی ۸۴ درصدی به تنها ۱۸۲ هزار بشکه در روز رسید.
متوسط واردات نفت چین از مالزی در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری میلادی نیز ۵۳ درصد کاهش یافته است؛ افتی که تقریباً با کاهش فروش نفت ایران به چین در همین دوره برابری میکند.
کاهش شدید واردات نفت با مبدأ اعلامشده مالزی، همزمان با توقف محمولههای نفت ایران، این پرسش را مطرح میکند که مالزی تا چه اندازه بهعنوان مرکز انتقال و تغییر برند نفت ایران برای ورود به بازار چین مورد استفاده قرار گرفته است.
سقوط تجارت چین و ایران
دادههای گمرک چین همچنین نشان میدهد تجارت غیرنفتی این کشور با ایران از زمان اعمال محاصره دریایی آمریکا بهطور پیوسته کاهش یافته است.
ارزش تجارت غیرنفتی دو کشور در ماه اکتبر به حدود نصف سطح ماه اوت و تنها یکچهارم سطح پیش از جنگ رسید.
ایران در ماه گذشته تنها ۲۶.۵ میلیون دلار کالا به چین صادر کرد و در مقابل، ۱۹۷ میلیون دلار کالا از این کشور وارد کرد.
این آمار نشان میدهد اختلال در روابط اقتصادی دو کشور به صادرات نفت محدود نمانده و تجارت غیرنفتی آنها را نیز بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.
احیای واردات نفت چین از کشورهای عرب منطقه
بر اساس آمارهای گمرک چین، مجموع واردات نفت این کشور از کشورهای عرب منطقه در ماه اکتبر به روزانه چهار میلیون و ۲۸۰ هزار بشکه رسید که تنها ۲ درصد کمتر از سطح اکتبر پارسال است.
صادرات نفت عربستان و قطر به چین در ماه گذشته حتی از سطح اکتبر سال گذشته فراتر رفت. صادرات نفت عراق به بازار چین نیز کاملاً احیا شده است.
چین همچنین واردات نفت از روسیه را در ماه اکتبر ۱۰ درصد افزایش داد و به روزانه دو میلیون و ۳۹۶ هزار بشکه رساند.
روسیه، عربستان و عراق در ماه گذشته بزرگترین تأمینکنندگان نفت چین بودند.
با این حال، مجموع واردات نفت چین در اکتبر به روزانه ۹.۷۵ میلیون بشکه رسید که ۱۳.۴ درصد کمتر از ماه مشابه سال گذشته است.
چین طی ماههای گذشته ترجیح داده است خرید نفت گرانقیمت را کاهش دهد و بخشی از نیاز پالایشگاههای خود را از محل ذخایر استراتژیک تأمین کند؛ سیاستی که در شرایط اختلال در عرضه و بالا بودن قیمتها دنبال شده است.
جهش تجارت چین و کشورهای عرب منطقه
در همین حال، مجموع تجارت چین با کشورهای عرب منطقه نیز پس از سقوط به کمتر از نصف سطح پیش از جنگ در ماههای ابتدایی درگیریهای خاورمیانه، طی ماههای گذشته بهطور قابلتوجهی احیا شده است.
ارزش تجارت دوجانبه چین و کشورهای عرب منطقه در اکتبر امسال نهتنها بهبود یافت، بلکه با افزایشی ۱۷ درصدی نسبت به ماه مشابه پارسال به ۳۲.۲ میلیارد دلار رسید.
با این حال، مجموع تجارت دو طرف در ۱۰ ماه ابتدایی سال جاری میلادی حدود ۲۲۵ میلیارد دلار بود که همچنان ۲۰ درصد کمتر از دوره مشابه پارسال است.
بهبود تجارت در ماه اکتبر نشان میدهد روابط تجاری چین با اقتصادهای عرب منطقه، با وجود اختلال در صادرات انرژی و مسیرهای کشتیرانی، انعطافپذیری بیشتری از آنچه در ماههای ابتدایی جنگ انتظار میرفت، از خود نشان داده است.
منبع: مرکز اطلاعات انرژی خزر، صدای آمریکا

