چین نسبت به هزینههای اقتصادی و راهبردی تقابل ایران با ایالات متحده نگرانی فزایندهای نشان میدهد، هرچند همچنان در سطح دیپلماتیک از تهران در شورای امنیت سازمان ملل حمایت میکند.
رئیسجمهور آمریکا، دونالد، در جریان سفر اخیر خود به پکن گفت که همتای چینی او بر اهمیت باز ماندن تنگه هرمز تأکید کرده است.
وزارت امور خارجه چین نیز بارها خواستار بازگشایی «هرچه سریعتر» تنگه هرمز شده و بر ضرورت برقراری یک «آتشبس جامع و پایدار» میان ایران و ایالات متحده تأکید کرده است.
پیش از بسته شدن تنگه هرمز، حدود ۴۵ درصد از واردات نفت چین از این آبراه راهبردی عبور میکرد.
همزمان با جهش قیمت قراردادهای آتی نفت برنت به ۱۱۷ دلار در هر بشکه و معامله محمولههای فیزیکی نفت با قیمتهایی تا ۱۵۰ دلار، چین ماه گذشته واردات نفت خود را ۲۰ درصد کاهش داد و در ۹ مه قیمت داخلی بنزین و گازوئیل را افزایش داد.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که شاخص قیمت تولیدکننده در چین در ماه آوریل به بالاترین سطح ۴۵ ماه گذشته رسیده، در حالی که تورم مصرفکننده نیز شتاب گرفته است.
اما آسیب وارد شده به اقتصاد چین بسیار فراتر از حوزه تأمین انرژی است.
هرچند پکن هنوز دادههای گمرکی ماه آوریل را منتشر نکرده، آمارهای ماه مارس از هماکنون نشاندهنده سقوط شدید صادرات چین به منطقه است.
بر اساس آمار گمرک چین، صادرات این کشور به کشورهای حاشیه خلیج فارس در ماه مارس — نخستین ماه انسداد تنگه هرمز توسط ایران — به تنها ۵.۷ میلیارد دلار کاهش یافت؛ رقمی که در ماه پیش از آن ۱۳.۲ میلیارد دلار بود.
به بیان دیگر، صادرات چین به منطقه خلیج فارس تنها در عرض یک ماه، ۵۷ درصد سقوط کرده است.
این ارقام تنها بخشی از پیامدهای اقتصادی پیش روی چین را نشان میدهد. شرکتهای چینی سال گذشته حدود ۳۹.۴ میلیارد دلار پروژه را در سراسر خاورمیانه اجرا یا در آن سرمایهگذاری کردند.
اما با عمیقتر شدن درگیریها در منطقه و حملات گسترده ایران علیه همسایگان عرب خود، بسیاری از سرمایهگذاریهای منطقهای پکن با عدمقطعیت فزایندهای روبهرو شدهاند.
همچنین نباید انتظار کشورهای منطقه از چین برای اعمال فشار بر تهران را دستکم گرفت. چین پارسال ۳۴۰ میلیارد دلار تجارت با همسایگان عرب ایران داشت؛ رقمی که تقریباً معادل کل اقتصاد ایران است.
پکن نمیتواند بهسادگی نگرانیهای شرکای ثروتمند منطقهای خود را نادیده بگیرد.
یکی از اهرمهای بالقوه چین ممکن است کاهش خرید نفت خام ایران باشد. دادههای شرکت کپلر نشان میدهد که با وجود تقاضای قوی، چین در ماه آوریل واردات نفت ایران را نسبت به ماه مارس نزدیک به یکسوم کاهش داده و خرید خود را به ۱.۱۶ میلیون بشکه در روز رسانده است.
چین همچنین همچنان بزرگترین شریک تجاری غیرنفتی ایران باقی مانده است.
با این حال، پکن به حمایت دیپلماتیک از تهران ادامه داده است. چین و روسیه با قطعنامههای اخیر مورد حمایت آمریکا در سازمان ملل درباره تنگه هرمز مخالفت کردند و استدلال کردند که این اقدامات یکجانبه بوده و خطر تشدید بیشتر تنشها را در پی دارد.
نماینده چین در سازمان ملل گفته است که قطعنامه پیشنهادی «کمکی نمیکند» و استدلال کرد که هم زمانبندی و هم محتوای آن نادرست است.
با این حال، ایران همچنان بهعنوان یک کارت راهبردی مهم برای پکن در رقابت گستردهتر آن با غرب عمل میکند. اما با وجود افزایش هزینههای اقتصادی، بعید است چین از هر نتیجهای حمایت کند که به شکست راهبردی تهران در برابر واشنگتن منجر شود.
این مقاله در اصل در ایران اینترنشنال منتشر شده است.