سرمایه‌گذاری خارجی در ایران در دوران پساجنگ عملاً متوقف شده و به گفته یکی از مقام‌های ارشد وزارت صنعت، معدن و تجارت، از ابتدای سال جاری خورشیدی تاکنون هیچ سرمایه‌گذاری خارجی جدیدی ثبت نشده است.
طهمورث لاهوتی، معاون وزیر صنعت، معدن و رئیس سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران، به خبرگزاری کار ایران (ایلنا) گفت: از ابتدای سال جاری خورشیدی، هیچ سرمایه‌گذاری خارجی در کشور انجام نشده است.
لاهوتی گفت: «با توجه به تحریم‌ها و محدودیت‌های موجود، سرمایه‌گذاری خارجی صورت نمی‌گیرد.»
او افزود که سرمایه‌گذاری داخلی در توسعه صنعتی نیز در مقایسه با سال گذشته کاهش یافته است. به گفته او، نوسانات نرخ ارز، تورم و کاهش قدرت خرید خانوارها بر فعالیت‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری شرکت‌ها فشار وارد کرده است.
سال جدید تقویمی ایران حدود سه هفته پس از آن آغاز شد که اسرائیل و آمریکا در ۲۸ فوریه عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی را آغاز کردند.
لاهوتی آماری درباره میزان کاهش سرمایه‌گذاری داخلی ارائه نکرد و مشخص نکرد که منظور او از توقف سرمایه‌گذاری خارجی، تمام بخش‌های اقتصاد ایران بوده است یا تنها بخش صنعت.
ارزش ریال از ابتدای سال جاری حدود ۶۰ درصد در برابر دلار آمریکا کاهش یافته است. این افت ارزش پول ملی، هزینه واردات تجهیزات و سایر نهاده‌های مورد نیاز بنگاه‌ها را افزایش داده است. تورم بالا و نبود اطمینان درباره قیمت‌های آینده نیز تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت را دشوارتر کرده است.
کاهش اشتغال صنعتی
وخامت وضعیت سرمایه‌گذاری همزمان با از دست رفتن شمار قابل توجهی از مشاغل صنعتی رخ داده است.
بر اساس آمار مرکز آمار ایران، در سه‌ماهه نخست سال جاری حدود ۶۳۰ هزار شغل صنعتی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته از بین رفته است.
داده‌های جداگانه بازار کار نیز از کاهش شدید تعداد کارگرانی که برای آنها حق بیمه تأمین اجتماعی پرداخت می‌شود، حکایت دارد.
این کاهش به مشکلات بلندمدتی اضافه می‌شود که تولیدکنندگان ایرانی با آنها مواجه‌اند؛ از جمله تحریم‌ها، محدودیت‌های بانکی بین‌المللی، تورم، کاهش ارزش پول ملی و کمبودهای مکرر انرژی.
کاهش سرمایه‌گذاری خارجی همزمان با افزایش خروج سرمایه
داده‌های کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد) نشان می‌دهد که ایران حتی پیش از جنگ نیز برای جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی با مشکل مواجه بود.
در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷، پس از اجرای توافق هسته‌ای و کاهش موقت محدودیت‌های بین‌المللی، ایران به‌طور متوسط سالانه حدود ۴.۲ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جذب کرد.
اما پس از خروج آمریکا از توافق هسته‌ای و بازگشت تحریم‌ها در سال ۲۰۱۸، این روند معکوس شد و میزان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی سالانه به حدود ۱.۵ میلیارد دلار کاهش یافت.
همزمان، داده‌های بانک مرکزی ایران از افزایش شدید خروج سرمایه حکایت دارد. کسری حساب سرمایه ایران از ۶.۷۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۷ به ۱۹.۶۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ رسید؛ یعنی تقریباً سه برابر شد.
در مجموع، ایران از سال ۲۰۱۸ تا پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۱۲.۷ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جذب کرده، در حالی که کسری تجمعی حساب سرمایه در همین دوره به حدود ۱۲۰ میلیارد دلار نزدیک شده است.
این شکاف نشان می‌دهد مشکل ایران تنها ناتوانی در جذب سرمایه خارجی نیست؛ بلکه کشور همزمان با خروج قابل توجه سرمایه نیز مواجه است.
فاصله بیشتر ایران با رقبای منطقه‌ای
داده‌های آنکتاد برای سال ۲۰۲۵ ابعاد شکاف سرمایه‌گذاری میان ایران و برخی رقبای منطقه‌ای را نشان می‌دهد.
عربستان سعودی در سال گذشته ۳۲.۶ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جذب کرد، در حالی که امارات متحده عربی حدود ۴۸.۲ میلیارد دلار سرمایه خارجی دریافت کرد.
این ارقام دشواری ایران برای رقابت بر سر جذب سرمایه خارجی را پس از سال‌ها تحریم و محدودیت در نظام بانکی و تجارت بین‌المللی نشان می‌دهد.
اظهارات لاهوتی نشان می‌دهد این محدودیت‌ها اکنون جریان محدودی را که پیش از این نیز برای سرمایه‌گذاری خارجی در ایران وجود داشت، کاملاً متوقف کرده‌اند. همزمان، کاهش ارزش ریال، تورم، نااطمینانی اقتصادی و خروج مستمر سرمایه، توان سرمایه‌گذاران داخلی برای پر کردن این شکاف را نیز کاهش داده است.
بنابراین، صفر شدن سرمایه‌گذاری خارجی در سال جاری را باید بخشی از یک روند بلندمدت دانست. ایران حتی پیش از جنگ اخیر نیز در جذب سرمایه خارجی با مشکل مواجه بود و خروج قابل توجه سرمایه نیز فشار بر سرمایه‌گذاری داخلی را افزایش داده بود.
مقاله اصلی توسط ایران اینترنشنال منتشر شده است.