ABD’nin İran’a Abluka Uygulamasının Ardından Çin’in “Malezya” Petrolü İthalatı Kurudu

Çin’in Malezya menşeli olarak kaydettiği petrol ithalatı, ABD’nin deniz ablukası altında İran’ın petrol ihracatının çökmesiyle birlikte keskin biçimde geriledi. Bu durum, İran’ın en büyük müşterisine petrol satabilmek için ham petrolün menşeini farklı gösterme yöntemine ne ölçüde bağımlı olduğunu ortaya koyuyor.

Çin, eylül ayında Malezya menşeli olarak kaydedilen günlük yalnızca 276 bin varil petrol ithal etti. Bu miktar, 2025 yılında günlük ortalama yaklaşık 1,3 milyon varil düzeyindeydi.

Önceki bazı aylarda bu rakam günlük 2 milyon varile kadar çıkmıştı. Bu miktar, Malezya’nın toplam petrol üretiminin yaklaşık dört katına karşılık geliyor.

Bu farkın önemli bir bölümü, İran’dan gelen petrolün Çin gümrük kayıtlarında Malezya menşeli olarak gösterilmesinden kaynaklanıyor olabilir. Bunun yanı sıra, yaptırımlara tabi diğer üreticilerin petrolü ve Malezya’nın gerçek ihracatı da bu rakamlara dahil.

Çin gümrük yetkilileri, 2020’den bu yana İran’dan aylık petrol ithalatını sürekli olarak sıfır gösteriyor. Buna karşın, tanker hareketlerini izleyen şirketlerin tahminlerine göre İran, geçen yıl Çin’e günlük ortalama yaklaşık 1,5 milyon varil petrol teslim etti.

Yaptırımlar ve abluka

Kpler daha önce Iran International’a yaptığı açıklamada, İran’ın Çin’e petrol ihracatının büyük bölümünün Malezya menşeli olarak kaydedildiğini, bazı sevkiyatların ise Irak, Umman ve hatta Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) menşeli olarak beyan edildiğini bildirmişti. TankerTrackers da bu uygulamayı belgelemişti.

ABD yaptırımlarının sıkılaşması ve deniz ablukasının İran’ın petrol ihracatını durma noktasına getirmesiyle birlikte, Çin’in Malezya menşeli olarak kaydettiği petrol ithalatındaki düşüş hızlandı.

Iran International’ın elde ettiği Kpler verilerine göre İran, bu yıl ocak-mayıs döneminde Çin’e günlük 1,55 milyon varilden fazla petrol teslim etti. Haziran-eylül döneminde ise günlük ortalama teslimat bu seviyenin yarısının da altına indi.

Ekim ayının ortalarına gelindiğinde, ABD’nin abluka hattının dışında denizde bulunan İran petrolünün hacmi sıfıra düştü.

Mevcut eğilim devam ederse Çin’in Malezya menşeli olarak kaydettiği petrol ithalatı son yılların en düşük seviyesine gerileyebilir. Bu miktar, daha bu ay veya gelecek ay, günlük yalnızca 130 bin varil olan 2017 seviyesine yaklaşabilir.

Alternatif tedarikçiler

İran’ın petrol ihracatı çökerken tanker takip verileri, Orta Doğu’dan yapılan toplam petrol ihracatının savaş öncesi seviyelere döndüğünü, hatta bu seviyeleri aştığını gösteriyor.

The Wall Street Journal, Kpler verilerine dayanarak bölgenin petrol ve petrol ürünleri ihracatının günlük 24 milyon varile ulaştığını bildirdi. Bu miktar, savaş öncesinde kaydedilen seviyenin üzerinde.

Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün %80’den fazlası Asya pazarlarına gidiyordu ve Çin en büyük alıcı konumundaydı.

Çin gümrük verilerine göre ülke, eylül ayında Umman, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Suudi Arabistan ve Irak’tan günlük ortalama 2,9 milyon varil petrol ithal etti. Mayıs ayında bu miktar günlük 2 milyon varilin altındaydı.

Bununla birlikte, söz konusu rakam şubat ayındaki savaş öncesi seviyenin altında kaldı. Şubat ayında Çin’in bu beş ülkeden toplam petrol ithalatı günlük 3,8 milyon varili aşmıştı.

Bu veriler, savaşın başlamasının ardından Çin’in petrol alımlarında yaşanan daha geniş çaplı değişimi de yansıtıyor. Küresel petrol fiyatlarının hızla yükselmesi üzerine Çin, bir aşamada toplam ham petrol ithalatını yaklaşık %30 azalttı ve bunun yerine stratejik petrol rezervlerini kullanmaya yöneldi.

Bu açıdan Çin, küresel petrol piyasasında önemli bir şok emici rolü üstlenerek fiyatların daha sert yükselmesini sınırlamaya yardımcı oldu.

Savaş öncesinde Çin, günlük yaklaşık 11,5 milyon varil ham petrol ithal ediyordu. ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin aksaması sonrasında ithalat günlük yaklaşık 8 milyon varile kadar geriledi. Son dönemde ise yeniden 9 milyon varilin üzerine çıktı.

Bu değişim, Çin’in kaybettiği İran petrolünü giderek daha fazla diğer Orta Doğu üreticilerinden sağladığı petrol ile ikame ettiğine işaret ediyor. Çin’in “Malezya” menşeli petrol ithalatının ortadan kalkması, ablukanın İran’ın en önemli petrol pazarına erişimini ne ölçüde kısıtladığının bir başka göstergesi.

Dalga Hatinoğlu tarafından kaleme alınan makale ilk olarak Iran International’da yayımlandı.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir