İran’ın Çin’den güneş paneli ithalatı 2026 yılında yüzde 80’den fazla azaldı. Bu durum, ülkede elektrik sıkıntısının giderek ağırlaştığı bir dönemde yenilenebilir enerji üretimini artırma çabalarını tehdit ediyor.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) yeni raporuna göre, Çin’in İran’a güneş paneli ihracatı 2026 yılının ocak-eylül döneminde, geçen yılın aynı dönemindeki seviyenin beşte birinin altına geriledi.
Enerji alanında faaliyet gösteren Ember düşünce kuruluşunun verileri, Çin’in söz konusu dokuz ayda İran’a yalnızca 138 megavatlık güneş paneli ihraç ettiğini gösteriyor. Bu ürünlerin toplam değeri yaklaşık 15 milyon dolar oldu.
İthalattaki düşüş, İran’ın ciddi doğal gaz sıkıntısı, hava kirliliği ve kuraklıkla mücadele ettiği bir döneme denk geliyor. Bu faktörler, yeterli finansman sağlanması durumunda bile hükümetin termik ve hidroelektrik santrallerinin üretim kapasitesini artırma seçeneklerini kısıtlıyor.
İran Enerji Bakanlığı ve Meclis Araştırma Merkezi’nin değerlendirmelerine göre, elektrik kesintilerinin önüne geçebilmek için ülkenin üretim kapasitesini her yıl 5.000 megavattan fazla artırması gerekiyor.
Son yıllarda elektrik üretim kapasitesini genişletmeye yönelik hedeflerin gerçekleştirilememesi, İran’ı yıl boyunca ciddi elektrik açığıyla karşı karşıya bıraktı. Yaz aylarında talebin zirveye ulaştığı dönemlerde elektrik açığı, en yüksek tüketimin yüzde 20’sini aşabiliyor.
Son savaş da bu baskıları daha da artırdı. İranlı yetkililer, çatışmalar sırasında ülkenin elektrik üretim kapasitesinin yaklaşık 4.000 megavatlık bölümünün zarar gördüğünü belirtiyor.
Nisan ayında, İran’ın güneş enerjisi projelerinde kullanılan ekipmanların depolandığı büyük bir depo da saldırıya uğradı. İran Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Kurumu (SATBA), yenilenebilir enerji sektöründe meydana gelen zararı yaklaşık 1,5 milyar dolar olarak tahmin etti.
İran hükümeti son yıllarda güneş enerjisinin geliştirilmesine giderek daha fazla ağırlık veriyor.
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın (IRENA) verilerine göre, İran’ın kurulu güneş enerjisi kapasitesi 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 128 artarak yaklaşık 1.781 megavata ulaştı.

IEA’nın atıfta bulunduğu Ember verileri, İran’ın 2024 ve 2025 yıllarında Çin’den gerçekleştirdiği toplam güneş paneli ithalatının önceki yıllardaki seviyenin 10 katından fazla olduğunu da ortaya koyuyor. Bu durum, ülkenin güneş enerjisi kapasitesini daha da artırmak için önemli bir potansiyele sahip olduğuna işaret ediyor.
Dolayısıyla bu yıl ithalatta yaşanan sert düşüş, söz konusu büyümenin sürdürülmesine yönelik çabaları sekteye uğratabilir. Ancak mevcut veriler, İran’ın önceden ne kadar ekipmanı stoklarında bulundurduğunu ortaya koymuyor.
İran bölgesel rakiplerinin gerisinde kalıyor
Son dönemde güneş enerjisi alanında kaydedilen ilerlemelere rağmen İran, bölgesel rakiplerinin önemli ölçüde gerisinde bulunuyor.
Türkiye ve Suudi Arabistan, 2025 yılında güneş enerjisi kapasitelerini ayrı ayrı İran’ın yaklaşık beş katı kadar artırdı. Bu iki ülkenin toplam kurulu güneş enerjisi kapasiteleri sırasıyla İran’ın yaklaşık 12 ve 7 katına ulaştı.
İran’ın yenilenebilir enerji sektöründeki bir diğer önemli zayıflık ise rüzgâr enerjisi alanında ilerleme kaydedilememesi. Ülkenin kurulu rüzgâr enerjisi kapasitesi birkaç yıldır değişmeyerek 378 megavat seviyesinde kaldı.
Buna karşılık Türkiye, geçen yıl yaklaşık 2.000 megavatlık yeni rüzgâr enerjisi kapasitesini devreye alarak toplam kapasitesini 15.000 megavata yaklaştırdı.
Dünya genelinde geçen yıl yenilenebilir enerji kaynaklarından 692 gigavatlık yeni üretim kapasitesi devreye alındı. Orta Doğu’da yenilenebilir enerji kapasitesindeki artış yaklaşık yüzde 28 oldu. Bölgede en güçlü büyüme Suudi Arabistan’da kaydedildi.
Suudi Arabistan, 2025 yılında yenilenebilir enerji kapasitesini ikiye katlayarak 12.000 megavatın üzerine çıkardı.
Türkiye’nin kurulu güneş ve rüzgâr enerjisi kapasitesi, Suudi Arabistan’ın toplam kapasitesinin yaklaşık iki katı. Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail’in her birinde ise yenilenebilir enerji kapasitesi yaklaşık 8.000 megavata ulaşıyor.

Bu arada İran, net elektrik ihracatçısı konumundan net elektrik ithalatçısı konumuna geçti.
Ülke, on yıl önce elektrik ticaretinde yaklaşık 8 teravatsaatlik net ihracat fazlasına sahipti. Ancak geçen yıl elektrik ticaret dengesi negatife döndü.
Tahran son aylarda elektrik ithalatını artırmak amacıyla Türkmenistan ile, batı komşusu Türkiye’den elektrik ithalatına başlamak için de Ankara ile görüşmeler yürüttü.
Çin’in bölgeye güneş paneli ihracatı yeniden artıyor
İran’ın güneş paneli ithalatındaki çöküş, Çin’in Orta Doğu’daki diğer bazı pazarlara yönelik sevkiyatlarının yeniden artmasıyla tezat oluşturuyor.
Çin’in bazı Arap ülkelerine güneş paneli ihracatı 2026 yılının ilk sekiz ayında başlangıçta yaklaşık yarı yarıya azaldı. Ancak daha sonra bölgenin genelindeki sevkiyatlar yeniden toparlandı.
Çin’in BAE’deki Ticaret Odası’nın, Shanghai Metals Market verilerine dayanarak hazırladığı rapora göre, Çin’in fotovoltaik modül ihracatı eylül ayında 23,92 gigavata ulaştı. Bu rakam, ağustos ayına kıyasla yüzde 44,2’lik artış anlamına geliyor.
Çin’in Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’ye toplam ihracatı eylül ayında üç kattan fazla artarak 3,97 gigavata yükseldi. Bunun 2,9 gigavatlık bölümünü tek başına Suudi Arabistan satın aldı.
Bu veriler, İran’ın ithalatındaki sert düşüşün yalnızca Çin’in bölgeye yönelik güneş paneli ihracatındaki genel bir daralmayla açıklanamayacağını gösteriyor. Bununla birlikte, eylül ayında diğer ülkelere yapılan ihracatın yeniden artması, İran’ın dokuz aylık dönemde yaşadığı düşüşün nedenlerini tek başına ortaya koymuyor.
Elektrik sıkıntısının giderek ağırlaştığı ve komşu ülkelerin yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırdığı bir dönemde İran, bölgesel rakiplerinin daha da gerisinde kalma riskiyle karşı karşıya. Oysa elektrik üretim kapasitesinin artırılması, ülke açısından her zamankinden daha acil bir ihtiyaç haline gelmiş durumda.
Dalga Khatinoglu tarafından kaleme alınan bu makale ilk olarak Iran International internet sitesinde yayımlanmıştır.
