Türkiye Enerji Bakanı, Azerbaycan gazının Avrupa’ya ihracatını iki katına çıkarmak için “Güney Gaz Koridoru”nun ikinci fazının devreye alınmasının gerekliliğini vurguladı.
Yaklaşık yedi yıl önce faaliyete geçen bu boru hattı, şu anda yılda 16 milyar metreküp Azerbaycan gazını Türkiye ve Avrupa’ya taşıyor. Ancak birkaç milyar dolarlık ek yatırım ve daha fazla kompresör kurulumu ile kapasitenin iki katına çıkarılması mümkün.
İtalya, Azerbaycan’ın Avrupa’ya gaz ihracatının yüzde 80’inden fazlasını satın alıyor ve Başbakan Giorgia Meloni’nin önümüzdeki haftalarda yeni gaz görüşmeleri için Bakü’yü ziyaret etmesi bekleniyor.
Türkiye Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, Antalya Diplomasi Forumu’nda yaptığı konuşmada ayrıca, Orta Asya gazının Hazar Denizi altından geçecek bir boru hattı ile Azerbaycan’a ve oradan Avrupa pazarlarına ulaştırılmasını öngören Trans-Hazar projesinin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.
İran’ın Katar’ın LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) tesislerini hedef alması, küresel gaz fiyatlarını yükseltmiş ve Katar’ın LNG ihracat kapasitesinin yüzde 17’sini devre dışı bırakmıştır.
Avrupa Birliği geçen yıl Katar’dan 12 milyar metreküp LNG ithal etti. Güney Gaz Koridoru da benzer miktarda Azerbaycan gazını Avrupa’ya taşımıştı. Bu hattın kapasitesi iki katına çıkarılırsa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazı Avrupa pazarında Katar gazının yerini alabilir.
Bayraktar ayrıca Bakü–Tiflis–Ceyhan (BTC) petrol boru hattının tam kapasiteyle kullanılmasının ve Orta Asya ile Azerbaycan’dan günlük petrol akışının 400-500 bin varil artırılmasının önemini vurguladı.
Kazakistan ve Türkmenistan, Muhammed Hatemi döneminde petrolü İran üzerinden dünya pazarlarına ihraç etmeye yönelik anlaşmalara sahipti, ancak bu anlaşmalar Mahmud Ahmedinejad döneminde iptal edildi ve Azerbaycan güzergâhı İran’ın yerini aldı.
Kremlin’in Ukrayna’ya yönelik askeri saldırısının ardından ve Rusya güzergâhlarında yaşanan aksaklıklar sonrasında, Kazakistan ve Türkmenistan petrol sevkiyatlarını Azerbaycan üzerinden Türkiye’ye ve dünya pazarlarına artırdı.
Bu arada İran’ın Türkiye’ye gaz ihracatı anlaşmasının süresi dolmak üzere. Bayraktar, anlaşmanın yenilenmesine yönelik şu anda bir müzakere olmadığını, ancak bunun mümkün olduğunu ifade etti.
25 yıllık anlaşmaya göre İran’ın Türkiye’ye yıllık 9 milyar metreküp gaz tedarik etmesi gerekiyor, ancak bu hedef son yıllarda karşılanamadı. Anlaşmanın süresi bu yıl Temmuz ayında sona eriyor.
Türkiye’nin resmi verilerine göre İran, 2026 yılının ilk iki ayında Türkiye’ye yalnızca 935 milyon metreküp gaz tedarik etti; bu miktar sözleşme yükümlülüğünün yarısına denk geliyor. Mart ayında ise İsrail’in Asaluyeh’teki gaz işleme tesislerine yönelik saldırıları nedeniyle ihracat daha da aksadı.
Türkiye ayrıca geçen yılın baharında Türkmenistan gazını İran üzerinden ithal etti, ancak bu yıl böyle bir tedarik gerçekleşmedi. Bazı Türk medya kuruluşları bunu ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarına bağlıyor.
Türkmenistan, Rusya, İran ve Katar’ın ardından dünyanın en büyük dördüncü gaz rezervlerine sahiptir. Geçen hafta bu ülke, Çin’in CNPC şirketi ile Galkynysh sahasının dördüncü fazının geliştirilmesine yönelik bir anlaşma imzaladı. Bu saha dünyanın en büyük ikinci gaz sahasıdır. Türkmenistan yılda yaklaşık 45 milyar metreküp gaz ihraç etmekte olup bunun üçte ikisi Çin’e gitmektedir.