بررسیهای مرکز دادههای باز ایران نشان میدهد بیش از ۷۰ درصد مخازن خشکی ذخیره نفت ایران به خاطر محاصره دریایی آمریکا و سقوط صادرات نفت پر شده و روند افت تولید میادین آغاز شده است.
ایران در دورههای پیشین تحریم و سقوط شدید صادرات نفت، به طور متناوب چاههای برخی میادین نفت خود را میبست، اما هرگز وضعیت به سمتی نرفته بود که کل صادرات نفت کشور متوقف شود و ایران مجبور شود تنها در سطح مصرف داخلی، نفت تولید کند.
حدود یک ماه از محاصره دریایی آمریکا علیه جمهوری اسلامی میگذرد و صادرات نفت ایران تقریبا متوقف شده است.
کل ظرفیت اسمی مخازن خشکی ایران حدود ۹۵ میلیون بشکه است و با توجه به توقف صادرات نفت، تا چند هفته دیگر این مخازن پر خواهد شد.
شبکه بلومبرگ میگوید تاسیسات ذخیره نفت خارگ، بزرگترین پایانه نفتی ایران با سهمی ۴۲ درصدی در کل ظرفیت ذخیره نفت کشور، تقریبا پر شده و ایران از دو هفته پیش روند کاهش تولید نفت را آغاز کرده است.
دادههای شرکت اطلاعات انرژی و کشتیرانی «کپلر» نیز نشان میدهد تا ۱۳ مه، بیش از ۸۲ درصد از کل ظرفیت ذخیرهسازی نفت خارگ پر شده است.
برآورد اوپک نشان میدهد تولید روزانه نفت خام و میعانات گازی ایران در سال گذشته میلادی حدود ۴ میلیون بشکه بوده و ایران روزانه ۲ میلیون بشکه نفت، میعانات گازی و محصولات نفتی صادر میکرده است.
بقیه نفت و میعانات گازی تولیدی کشور در داخل مصرف میشد.
آمارهای اوپک نشان میدهد تولید روزانه نفت ایران در ماه آوریل امسال به ۲ میلیون و ۸۵۴ هزار بشکه رسیده که ۳۵۰ هزار بشکه کمتر از دوران پیش از جنگ است.
معضل میادین جدید
بر اساس آمارهای اوپک، صادرات روزانه نفت و محصولات نفتی ایران در سال ۲۰۲۰ و با شدت گرفتن تحریمهای نفتی در دور پیشین ریاستجمهوری دونالد ترامپ نیز به ۶۹۰ هزار بشکه سقوط کرده بود، اما به هر شکل دستکم تا این حد از صادرات نفت و محصولات نفتی ادامه داشت.
اگر محاصره دریایی جمهوری اسلامی با شدت کنونی ادامه یابد، ایران مجبور است تولید روزانه نفت خام را در حد کمتر از ۱/۷ میلیون بشکه و تولید میعانات گازی را در حد کمتر از ۰/۵ میلیون بشکه نگه دارد؛ یعنی تنها به میزان مصرف داخلی نفت تولید کند.
مشکل اینجاست که ایران طی دو دهه گذشته میادین بزرگ جدیدی مانند یادآوران و آزادگان را در غرب کشور افتتاح کرده که بیش از ۵۰ میلیارد بشکه ذخایر نفت درجا دارند. نفت این میادین سنگین است و ضریب بازیافت آنها حدود ۷ تا ۱۰ درصد است.
پالایشگاههای ایران توان پالایش این نوع نفت را ندارند و اگر درِ چاههای این میادین بسته شود، با ریسک افت فشار و تولید و حتی کاهش ضریب بازیافت روبهرو خواهند شد. به عبارت ساده، در شرایط عادی کنونی نیز تنها ۷ تا ۱۰ درصد از ذخایر نفت این میادین قابل استخراج است و اگر تولید متوقف شود، وضعیت بهمراتب بدتر خواهد شد و دهها میلیارد بشکه از ذخایر آنها عملا غیرقابل استخراج میشود.
ایران همچنین روزانه ۷۵۰ هزار بشکه میعانات گازی از میادین گازی تولید میکند، در حالی که ظرفیت مصرف داخلی این میعانات کمتر از ۵۰۰ هزار بشکه در روز است.
اگر ایران نتواند مازاد میعانات گازی تولیدشده را صادر یا ذخیره کند، در شرایطی که با کسری شدید گاز روبهرو است، مجبور میشود درِ برخی چاههای گازی را نیز ببندد.
اصل این گزارش در مرکز دادههای باز ایران منتشر شده است.