Çin’in yeni gümrük verileri, İran’ın 2026’nın ilk yedi ayında bölge ülkeleri arasında Çin’le ticarette en büyük düşüşü yaşadığını gösteriyor.
İran ile Çin arasındaki ikili ticaret, Ocak-Temmuz 2026 döneminde geçen yılın aynı dönemine göre %57 düşerek yalnızca 2,58 milyar dolara geriledi.
Irak da Çin’le ticaretinde sert bir düşüş kaydederken, Umman ticaret akışlarında Hürmüz Boğazı’na daha az bağımlı olması nedeniyle İran İslam Cumhuriyeti’nin boğazı kapatmasından en az etkilenen ülke oldu.
Çin gümrük verilerinin ayrıntıları özellikle dikkat çekici. Çin’in Umman’dan ithalatı yılın ilk yedi ayında %18 azalırken, Çin’in Umman’a ihracatı aynı dönemde %68 arttı. Bu durum, Umman’ın Çin’in bölgedeki Arap ülkelerine yaptığı ihracatın bir bölümünde giderek daha fazla alternatif bir güzergâh olarak kullanıldığını gösteriyor.
İran ile Umman’ın yanı sıra Irak dışındaki diğer Körfez ülkeleriyle ticaret, İran İslam Cumhuriyeti’nin mart ayının başında Hürmüz Boğazı’nı kapatmasından bu yana fiilen durmuş durumda.
Çin gümrük verileri İran’dan petrol ithalatını sıfır gösteriyor. Bunun temel nedeni, İran petrolünün çoğunlukla yeniden markalanarak, özellikle Malezya olmak üzere başka ülkelerin adı altında taşınması. Ancak Kpler verilerine göre Çin, 2026’nın ilk yedi ayında İran’dan günlük ortalama 1,25 milyon varil petrol satın aldı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre %12 daha düşük.
Kpler verileri, son aylarda çok daha sert bir düşüş yaşandığını da gösteriyor. Temmuz başından bu haftaya kadar Çin’in İran’dan ham petrol alımı günlük ortalama yaklaşık 500 bin varile geriledi.
Çin gümrük verilerine göre, ülkenin Umman dahil diğer Körfez ülkelerinden petrol ithalatı 2026’nın ilk yedi ayında günlük ortalama yaklaşık 2,97 milyon varil oldu. Bu, geçen yılın aynı dönemine göre %38’lik bir düşüş anlamına geliyor.
Ancak son aylarda eğilim değişti. Çin’in İran’dan petrol alımları düşmeye devam ederken, diğer Körfez petrol üreticilerinden ham petrol alımları son iki ayda arttı.
Bu veriler, bölgedeki ticaret ve enerji akışlarında daha geniş kapsamlı bir değişime işaret ediyor: İran, Çin bağlantılı ticarette konumunu kaybederken, şirketler ve enerji alıcıları ticaret ve petrol akışlarını giderek Körfez çevresindeki alternatif güzergâhlara ve diğer tedarikçilere yönlendiriyor.