نویسنده: دالغا خاتیناوغلو/
اختلال جمهوری اسلامی در عبور و مرور نفتکشها از تنگه هرمز، تنها باعث جهش قیمت نفت و کاهش واردات نفت خام چین نشده، بلکه تجارت غیرنفتی پکن با کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس را نیز به شدت تحت تاثیر قرار داده است.
چین بزرگترین شریک تجاری کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و همچنین بزرگترین شریک تجاری ایران به شمار میرود. حجم تجارت دوجانبه چین و کشورهای عرب خلیج فارس سال گذشته به حدود ۳۴۰ میلیارد دلار رسید؛ رقمی که نشاندهنده وابستگی بالای اقتصاد منطقه و چین به امنیت مسیرهای دریایی خلیج فارس است.
اکنون آمارهای گمرکی چین نشان میدهد که از زمان آغاز اختلالها در تنگه هرمز در اول مارس، تجارت میان چین و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به طور محسوسی آسیب دیده و این آسیب تنها محدود به کاهش واردات نفت خام نیست.
جزئیات دادههای گمرکی حاکی است صادرات چین به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس طی این مدت تقریبا به نصف کاهش یافته است؛ موضوعی که نشان میدهد بحران تنگه هرمز، زنجیره تجارت کالا، تجهیزات صنعتی و محصولات مصرفی چین با منطقه را نیز مختل کرده است.
در همین حال، قیمت جهانی نفت از ابتدای مارس تاکنون حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و فشار سنگینی بر پالایشگاههای چینی، بهویژه پالایشگاههای مستقل موسوم به «تیپات»، وارد کرده است. این پالایشگاهها حدود ۳۰ درصد ظرفیت پالایش نفت چین را در اختیار دارند، اما به دلیل حاشیه سود پایین و سیاستهای قیمتگذاری دولتی، بخش عمده سودآوری آنها به دسترسی به نفت ارزان و تحریمی ایران و روسیه وابسته است.
بررسیهای نشریه پلاتس نشان میدهد بسیاری از این پالایشگاهها اکنون تنها با حدود نیمی از ظرفیت خود فعالیت میکنند.
همزمان واردات نفت خام چین طی دو ماه گذشته حدود ۲۰ درصد کاهش یافته و پکن حتی خرید نفت از ایران و روسیه را نیز پایین آورده است.
همچنین دادههای موسسه کپلر نشان میدهد تخلیه نفت ایران در بنادر چین طی ماه جاری به حدود ۱.۰۶۵ میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به آوریل ۲۵ درصد و نسبت به مارس ۳۸ درصد کاهش نشان میدهد.
این تحولات نشان میدهد ادامه ناامنی در تنگه هرمز نه تنها بازار انرژی، بلکه تجارت گسترده چین با منطقه خلیج فارس را نیز با هزینههای سنگین مواجه کرده و میتواند به یکی از عوامل فشار بر رشد اقتصادی چین در ماههای آینده تبدیل شود.