İran, Arap komşularının Hürmüz Boğazı üzerinden petrol ihracatını fiilen durma noktasına getirirken, kendi ham petrol sevkiyatlarını büyük ölçüde kesintisiz sürdürmeye devam etti.
28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in ortak saldırılarının başlamasından bu yana İran en az 16 gemi ve petrol tankerini hedef aldı ve bunun sonucunda dünyanın en kritik enerji boğazlarından birinden geçen akışlar keskin şekilde azaldı.
Emtia istihbarat şirketi Kpler’in ve Iran International tarafından görülen verilerine göre, İran’ın ham petrol ihracatı bu ay şu ana kadar boğaz üzerinden ortalama günde 1,5 milyon varilin üzerinde gerçekleşti.
Çin limanlarındaki boşaltmalar da arttı; Şubat ayında yaklaşık 1,17 milyon varil/gün olan hacim Mart ayında 1,25 milyon varilin üzerine çıktı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve denizcilik istihbarat sağlayıcısı Lloyd’s List verileri de İran sevkiyatlarında belirgin bir artışa işaret ediyor.
Geçen hafta İran ayrıca Hürmüz Boğazı dışındaki tek ihracat terminali olan Cask (Jask) üzerinden 2 milyon varillik bir kargo yükledi. Bu, Ekim 2024’ten bu yana yapılan ilk sevkiyat oldu.
Gerilimin tırmanmasından önce boğazdan her gün yaklaşık 14,7 milyon varil ham petrol ve 4,8 milyon varil rafine petrol ürünü geçiyordu—bu da küresel petrol tüketiminin yaklaşık beşte birine denk geliyor.
Basra Körfezi üreticileri arasında yalnızca Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz’ü baypas eden boru hattı güzergâhlarına sahip. Ancak bu alternatif yollar da zaten kısmen kullanılıyordu.
Lloyd’s List’e göre Suudi Arabistan, BAE ve Umman’ın Basra Körfezi dışındaki limanlardan yaptığı ihracat son aylarda ortalama günde yaklaşık 3,5 milyon varil seviyesindeydi; ancak son dönemde yaklaşık 6 milyon varile yükseldi. Buna rağmen bu artış kaybedilen akışları telafi etmekten hâlâ uzak.
ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü ABD Donanması’nın bu su yolunda petrol tankerlerine “yakında” eskort sağlamaya başlayacağını söyledi. Ancak yetkililer henüz bunun zaman çizelgesi ya da operasyonel detaylarını açıklamadı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise pazar günü Tahran’ın görüşme istediği yönündeki iddiaları reddederek CBS’in Face the Nation programında şöyle dedi:
“Biz hiçbir zaman ateşkes talep etmedik… ve ne kadar sürerse sürsün kendimizi savunmaya hazırız.”
Lloyd’s List, deniz eskortu sağlansa bile kaybedilen hacmin en fazla yaklaşık yüzde 10’unun geri kazanılabileceğini tahmin ediyor. Bu değerlendirme, Bab el-Mendeb Boğazı’nda Husilerin saldırılarından sonra görülen sınırlı toparlanmayı hatırlatıyor.
IEA, perşembe günü yaptığı açıklamada kesintilerin küresel arzı günde yaklaşık 8 milyon varil ham petrol ve 2 milyon varil kondensat ile doğal gaz sıvıları kadar azalttığını söyledi.
Buna karşılık ajansın 32 üye ülkesi, gelecek haftadan itibaren 120 gün içinde yaklaşık 400 milyon varillik stratejik rezervi piyasaya sürmeyi planlıyor. Bunun yaklaşık 172 milyon varili ABD’den, 80 milyon varili ise Japonya’dan gelecek.
Buna rağmen ABD Enerji Bakanı Chris Wright, pazar günü petrol fiyatlarının önümüzdeki haftalarda düşeceğine dair “hiçbir garanti olmadığını” söyledi.
Orijinal makale Iran International’da yayımlanmıştır.